İçeriğe geç

Çocuk · Yetişkin

Kekemelik

Konuşmanın akışında tekrarlar, uzatmalar ve takılmalarla ortaya çıkan bir akıcılık bozukluğu. Bu sayfada belirtileri, gelişimsel akıcısızlıktan farkını ve ne zaman destek alınabileceğini bulacaksınız.

Yazan: Dr. Merve Zeybek · Son güncelleme:

Kıvrık karakter gülümsüyor; yanında sakin bir nefes gibi süzülen renkli noktalar

Kekemelik nedir?

Kekemelik, konuşmanın doğal akışının ses ya da hece tekrarları, seslerin uzatılması ve takılmalarla bozulmasıdır. Çoğunlukla 2–5 yaşları arasında, dilin hızla geliştiği dönemde başlar. Ortaya çıkışında genetik ve nörolojik etkenler önemli rol oynar; ebeveynin tutumu kekemeliğe neden olmaz.

Mavi karakter el hareketiyle konuşuyor; ağzından renkli noktalar dalga gibi süzülüyor

Yetişkinlerde kekemelik

Yetişkinlikte süren kekemelikte çalışma, konuşmayı kolaylaştıran tekniklerin yanında konuşma durumlarındaki kaygı ve kaçınmayı da kapsar.

Belirtiler

  • Tekrarlar

    Ses ya da hece tekrarları: “b-b-b-ben”, “ka-ka-kalem”.

  • Uzatmalar

    Bir sesi uzatma: “sssssu istiyorum”.

  • Takılmalar

    Sesin bir an hiç çıkmaması, sessiz bir zorlanma.

  • Eşlik eden davranışlar

    Göz kırpma, yüzde gerginlik, bazı kelimelerden kaçınma.

Gelişimsel akıcısızlık mı, kekemelik mi?

Okul öncesi dönemde pek çok çocukta, düşünceleri dilden hızlı ilerlediği için geçici akıcısızlıklar görülür. Aşağıdaki karşılaştırma genel bir fikir verir; ayrımı kesin olarak yapmak değerlendirme gerektirir.

Daha çok gelişimsel akıcısızlıktaKekemelik açısından dikkat
Bütün kelime ya da söz öbeği tekrarları: “ben ben ben de geleceğim”Ses ve hece tekrarları, uzatmalar, takılmalar
Gerginlik görülmez, çocuk rahattırYüzde ya da bedende gerginlik, zorlanma
Çocuk durumu fark etmez ya da önemsemezÇocuk fark eder, üzülür ya da konuşmaktan kaçınır

Ne zaman bir uzmana danışmalı?

  • Akıcısızlık 6 aydan uzun süredir devam ediyorsa
  • Ailede kekemelik öyküsü varsa
  • Kekemelik 3,5 yaşından sonra başladıysa
  • Çocuğunuz konuşurken zorlanıyor, üzülüyor ya da konuşmaktan kaçınıyorsa
  • Eşlik eden başka bir konuşma ya da dil güçlüğü varsa
  • Ebeveyn olarak içiniz rahat değilse

Değerlendirme nasıl yapılır?

İlk görüşmede kekemeliğin ne zaman başladığını ve nasıl seyrettiğini konuşuruz. Farklı ortamlardan konuşma örnekleri inceleriz; evde çekilmiş kısa videolar bu noktada çok yardımcı olur. Çocuğun ya da yetişkinin konuşmaya ilişkin duyguları ve kaçınma davranışları da değerlendirmenin parçasıdır.

Değerlendirme süreci hakkında daha fazla bilgi

Evde neler yapabilirsiniz?

Yardımcı olabilir

  • Kendiniz yavaş ve rahat bir hızda konuşmak
  • Çocuğunuz konuşurken göz teması kurup sabırla dinlemek
  • Her gün kısa, birebir ve sakin bir sohbet zamanı ayırmak
  • Arka arkaya soru sormak yerine yorum yapmak

Kaçınmak iyi olur

  • Cümlesini onun yerine tamamlamak
  • “Yavaş konuş”, “nefes al” gibi uyarılar vermek
  • Başkalarının önünde konuşmaya zorlamak
  • Takıldığında konuyu değiştirmek ya da sözünü kesmek

Sık sorulanlar

Kekemelik kendiliğinden geçer mi?

Okul öncesinde başlayan kekemeliğin önemli bir kısmı kendiliğinden azalır. Ancak hangi çocukta geçeceği önceden bilinemediği için risk etkenleri varsa izlem ve değerlendirme önerilir.

Kekemelik psikolojik bir sorun mu?

Kekemeliğin nedeni kaygı değildir. Ancak zamanla konuşma durumlarında kaygı ve kaçınma gelişebilir; bu nedenle çalışma yalnızca konuşmayı değil duyguları da ele alır.

Online çalışılabilir mi?

Uygun durumlarda evet. Özellikle küçük çocuklarda ebeveyn katılımıyla yürütülen online görüşmeler, yöntemlerin ev ortamında uygulanmasını kolaylaştırır.

Kaynaklar

  • ASHA Practice Portal — Childhood Fluency Disorders.
  • Yairi, E. ve Ambrose, N. (2013). Epidemiology of stuttering: 21st century advances. Journal of Fluency Disorders, 38(2).