Araştırmalar ne söylüyor?
İki dilli çocuklar ilk kelimelerini ve ilk iki kelimeli ifadelerini genellikle tek dilli yaşıtlarıyla benzer yaşlarda söyler. Farklılık daha çok kelime dağarcığında görülür: çocuk bazı kavramları yalnızca Türkçe, bazılarını yalnızca okul dilinde bilebilir. Bu nedenle tek bir dildeki kelimeleri saymak çocuğun gerçek dil birikimini olduğundan az gösterebilir.
Aynı cümlede iki dili karıştırmak da gelişimin doğal bir parçasıdır. İki dilli yetişkinler de bunu sıklıkla yapar; çoğu zaman bir karışıklık değil, iki dili birden kullanabilmenin işaretidir.
Her dildeki gelişim, o dili ne kadar duyduğu ve kullandığıyla yakından ilişkilidir. Okul başladığında okul dili hızla güçlenirken evde konuşulan Türkçe geri planda kalabilir. Bu bir bozukluk değil, dil ortamındaki değişimin sonucudur.
Ne zaman değerlendirme gerekir?
İki dillilik bir dil bozukluğunun nedeni olmadığı gibi, var olan bir bozukluğu da gizlemez. Aşağıdaki durumlarda bir uzmanla görüşmeniz yararlı olur:
- Gecikme yalnızca bir dilde değil, her iki dilde de görülüyorsa
- Çocuğunuz benzer dil ortamında büyüyen iki dilli yaşıtlarına göre belirgin biçimde zorlanıyorsa
- İletişim kurmaya ilgisi az, jest ve göz teması kullanımı sınırlıysa
- Ailede dil ya da okuma güçlüğü öyküsü varsa
- Daha önce kazandığı bir beceriyi kaybettiyse
Evde neler yapabilirsiniz?
Kendinizi en rahat ve zengin biçimde ifade ettiğiniz dili konuşun. Türkçeyi canlı tutmak için kitap okumak, şarkı söylemek ve büyükanne-büyükbabayla düzenli görüntülü görüşmeler yapmak gibi keyifli, düzenli fırsatlar yaratın. Çocuğunuz okul dilinde yanıt verdiğinde onu düzeltmek yerine aynı şeyi Türkçe olarak tekrar etmek, hem iletişimi sürdürür hem de doğru modeli sunar.
Bazı ailelere ev dilini bırakmaları önerilebiliyor. Ev dilinden vazgeçmek genellikle önerilmez: Türkçe, çocuğun aile içi iletişiminin ve kimliğinin önemli bir parçasıdır.
